داریوش مفتخر حسینی

به حرمت شعر

daariush — Tue, 08 Jul 2008 16:55:18 GMT

سلام !

علیرضا قزوه ی عزیز ، از دهلی ِ نو ، ذیل مطلب ِ طولانی ِ « اصفهان ، شعر ، بیابانکی » که حاوی ِ گلایه هایی بود ، پیامی به این مضمون نگاشته است :

سلام. کاش ننویسید این چیزها را که ته دل ما را می لرزاند. ما نیامده ایم دعوا کنیم. اصفهان خسرو احتشامی را دارد که هر وقت در زلالی کم بیاوریم به او تلفن می زنیم و بچه های جوانی که آسمانی اند . و سعید هم با همه این حرف ها و حدیث ها که زده ای شاعر است و سخت هم شاعر و البته همه این جماعت هم شاعرند و اصفهان هم بزرگان شعر زیاد دارد اما مهم تر از همه این ها همدلی است که کاش با این مقاله ها به هم نخورد. یکی دو نفری برایم پیام خصوصی گذاشتند که این مقاله را ببین و من از دوستان خواهش می کنم که این مقاله را پاک کنند و دوستان قدیمی مثل راهی عزیز و سعید و دیگران را وارد دسته بندی ها نکنند . به قول آن شاعر نجیب و روانشاد آرش باران پور 20 سال پیش در گوشه خیابان و در کنار بساط کتابفروشی درس بزرگی به من داد و گفت بنشین کنار همین پیاده رو که همه ما شهید شعریم.... سلام مرا به حضرت اصفهان برسانید.

مراد ِ من از قلم به دست گرفتن و نوشتن ِ آن گلایه ها ، تلاش برای رفع ایرادهایی بود که وجود ِ آنها ، بارها دلهایی از همین جماعت ِ به قول ِ قزوه ی عزیز « شهیدان ِشعر» را شکسته و بر پیکره ی همدلی ها ، زخم ها نشانده بود .

مرگم باد اگر نیت ِ سوئی را اذن ِ دخول در انگیزه ی نوشتنم داده باشم ، مرگم باد اگر قلم به دست گرفتنم ، جز به نیت ِ التیام ِ زخم هایی که بر دل ِ دوستان ِ نازک دلم می نشیند ، باشد ، مرگم باد !

تمام ماجرا این است که دل ِ دردمندم ، تاب ِ دیدن ِ چینی را حتی ، بر پیشانی ِ خاطر ِ یاران ِ شاعرم ندارد ، ستمی که به جبر ِ روزگار ِ پا انداز ، بر این قوم ِ درد آشنا می رود ، به حد ِ کفایت ، به جنونم می کشاند و آن گاه است که اگر نمکی هم زینت ِ این زخم شود ، زنجیر می درم .

بغضی که از رفتن ِ ستمی بر محمد حسین صفاریان ، چونان طناب ِ دار، به گلویم افتاده بود ، هنوز راه ِ نفسم را می فشارد و حالا که این سطرها را سیاه می کنم ، نم نمک در حال ِ شکستن است ، ماجرا ، ماجرای یک رباعی نیست ، این قدرها هم رمانتیک نیستم ، ماجرا ماجرای ِ یک تقدیر است ، یک تاریخ ، یک تاریخ ِ بی رحم ِ بی صفت ِ سمج ، تقدیری محتوم که مبتلایان ِ شعر را ، برای دست رساندن به حداقل حقوق ِیک انسان ، به جان هم می اندازد و تاریخی مختوم که بی شرمانه شرح این تنازع را – به تکرار – روایت می کند .

پس پر بیراه نگفتم ، اگر گفتم که این عشیره را ، زخم های کوچ ، بس است و دیگرش تاب ِ دشنه ی هم کوچان نیست و زیاده نخواستم ، اگر خواستم که همسفری ، دست از آزار ِ پیاده گان ِ این راه ِ دشوار ِِ ناهموار بر دارد .

امروز هم در کار ِ دیروزم و به شیوه ی تمام ِ سالهایی که در پیچاپیچ ِ این هزار توی ِ هزار پیچ ، چشم به کتیبه و گوش به فرمان ِ دل داشته ام ، تمام ِ آنچه را که « ته ِ دل ِ» همراهانی را می لرزاند ، از روی صفحه ی جهان ِ مجاز ، بر می دارم . *

بی هیچ منتی ، به حرمت ِشعر ، به حرمت ِ شاعران ، به حرمت " کیمیا"ی ِ عشقشان و " یلدا"ی ِ بی پایانشان ، به حرمت ِ اصفهان و شعر اصفهان ، به حرمت ِ نمک ، به حرمت ِ نان و به حرمت علیرضای قزوه و غربت ِ امروزش ...

سخت امیدوارم که - روشن - گاه و ناگاه ، بیرون بیاید

ابرها می گذارند آیا ، باز هم ماه بیرون بیاید ؟

دست ِ تقدیر یارش بیفتد ، کاروانی گذارش بیفتد

ریسمانی کنارش بیفتد ، یوسف از چاه بیرون بیاید

محض اشک رعایای خسته ، جان نثاران از پا نشسته

دشنه و تیغ ِ زنگار بسته ، از خفا ، شاه بیرون بیاید ...

یا علی

* حکایت شعر محمد حسین صفاریان و آنچه بر او رفته اما ، در آرشیو می ماند ، دلیلی برای خذفش ندارم .

اصفهان ... شعر ...

daariush — Mon, 07 Jul 2008 07:49:18 GMT

اصفهان

اصفهان شهر گنبد و ترمه و خاتم ومعرق و کاشی و اسلیمی ست ، شهر هنر است ، از دیروز چنین بوده و تا فردا چنین خواهد بود. اصفهان شهر شعر است ، شهر شاعران است و ادیبان . و امروز هم - چون همیشه - بخش اعظم تولیدات علوم انسانی این سرزمین در اصفهان می بالد و از اصفهان می آید .

قطب شعر جوان

در باب این شهر – اصفهان ، اصفهان امروز - داعیه ای بزرگ تر دارم ، اصفهان « قطب شعر جوان » ایران است ، مدعی این داعیه ام و بر سر آن مشتاق تحدی با حریف که : هیچ شهر ایران – کشوری که همه جایش سرای من است – به اندازه امروز اصفهان شاعران کارآمد و فحل ندارد و کیفیتا و کمیتا هیچ شهر دیگری را شایستگی این مقام نیست .

در تمام ایران ، استعدادهای شگرفی که از میان هنرها شاعری را برگزیده اند و می کوشند تا زبان پارسی را از مرگ قریب الوقوعی که در انتظار اکثر زبان های جهان سومی ست ، نجات دهند و برگی تازه به دیوان قطور شعر ایران زمین بیفزایند ، کم نیستند ، اما به شهادت نام ها و نشانه ها ، مولفین و متون ، شاعران و شعرها ، موثرین و آثار ، در هیچ شهری هم ، چون اصفهان اینقدر زیاد نیستند .

شهر چهره ها

اصفهان شهر شاعران شگفت وشگفتی آفرین است ، شهر آذرخش ا ست - شهرام محمدی- که غزل های دوره ی نوجوانیش حتی ، هنوز بی رقیبند و تر و تازه ، شهر مهدی ملکی دولت آبادی که درد و مردانگی و استغنا و آزادگی و جنون و جنگ را در هم می آمیزد و بنای شعری را می ریزد که استواراست و شکوهمند و بی پروا، شاعری که ظاهر و باطنی چنان زلال دارد که نه فقط چون منی ، که حسین منزوی حتی ، دلبسته ی این زلالی بود ، شهر حمیدرضا وطن خواه که بی هیچ چون و چرا – به شهادت متن - پیشکسوت و پیشرو خیل شاعرانی ست که مدعی نوشتن غزلی دیگر گونه اند ، شهر ایراهیم اسماعیلی اراضی که گاه با یک غزل یا یک ترانه فقط ، ماجرایی می سازد و شهامت و جسارت نوجویی او منزوی بزرگ را به تحسین وا می داشت ، شاعری که اقلا به تعداد انگشتان دو دست شاعران جوان و نوجوان مستعد را از انزوای شهرستان های دور بیرون کشید و به جامعه ی ادبی ایران معرفی کرد ، شهر عباس کیقبادی که به شهادت دوست و دشمن لایق عنوان بهترین شاعر جوان کشور است و دست کم ده غزل دارد که هر کدام به تنهایی خرق عادتی سهمگین را مانند شوکی به پیکره ی غزل معاصر وارد کردند ، شهر مهدی جهاندار که شهرتی تمام دارد و هیچ شاعر جوانی نیست که بتواند ادعا کند که دست کم یک غزل او را از بر ندارد ، شهر جواد زهتاب که سالم نویس ترین شاعران جوان است با وسواسی پیرانه در استفاده از زبان ، کسی که نمونه هایی مطلوب ، بی تکلف و از همه مهم تر مقبول را در سبک هندی، برای اولین بار به نام شعر جوان به ثبت رسانید و کتابش به همراه کتاب قیصر امین پور نامزد جایزه ی قلم زرین شد ، شهر محمد حسین صفاریان ، شاعری که در شعر طنز و جد و همچنین ترانه و تصنیف صاحب همه جور کرامت است و فاقد هر نوع ادعا ، شهر محمد جواد آسمان که هنوز به بیست نرسیده آوازه اش از دروازه های اصفهان فراتر رفت و سالهاست برنده ی بلامنازع معتبر ترین جشنواره های ادبی ایران است ، شاعری که روح آوانگاردیسمی مطلوب را در کالبد شعر آیینی دمید ، شهر مهدی عابدی شاعر هزار غزل که اگرچه خیلی اهل کنگره و جشنواره نیست ، اما به دلیل حضور چندین و چند ساله - در تهران - شناخته شده تر است ، شهر ، شهر شاعران است ، اصفهان شهر شاعران است ، شهر سعید صادقی ، خروش ،احسان عشقی ، محسن نیکنام ، علی ثابت قدم ، زینب چوقادی ، بهجت فروغی مقدم ، حسین عبدلوند ،الهام عمومی ، هاجر فرهادی ،سارا سیامکی ، سیامک جهانبخش ، رسول معرک نژاد ، احسان نوری ، حسین حاج هاشمی ، برادران ایران نژاد ، مریم کرباسی ، احسان نوری و ... کدام شهر دیگر این همه را در کنار هم دارد ؟ اینجا اصفهان است ... شهر محمد حقوقی ، حمید مصدق ، ضیاء موحد ، هوشنگ گلشیری ، بهرام صادقی ، جلیل دوستخواه ، حسین مزاجی ، کیوان قدرخواه ، مهدی نوریان ، جمشید مظاهری ، مصطفی کیانی ، آشفته ، پریش ، صحت ، پناه ، فرهاد ، مظاهر ، محمد مستقیمی (راهی) ، بهمن رافعی ، مجید زهتاب ، خسرو احتشامی ، خاسته ، باغبان و الخ ، شهری که در روزگارانی دورتر سرزمین زایش و بالش کمال و جمال و نشاط و هاتف و مشتاق و صائب و صفا و طبیب و سروش و حکیم شفایی و نعیم و دیگران و دیگران بوده است ...

و باز ... روزگار بد

روزگاری بدی ست ، بر شاعران اصفهان سالهاست جفاها می رود و از آنها حق ها زایل می شود و غرور قومی اصفهانی ها ، که قیام برای اعاده ی حق را کاری دون شان شاعر می دانند ، این ستم را مضاعف می کند ، در تمام این سالها هیچ یک از شاعران اصفهان به نتیجه ی هیچ جشنواره ای برای احقاق حق خود اعتراض نکرده اند و هر چه بر آنها رفته دم بر نیاورده اند ، حال آنکه کسانی که اگر در جشنواره ای جزو منتخبین نباشند ، های و هوی و سر و صدا ها می کنند که داوران از ترس در بیانیه هایشان جایی هم به آنها بدهند ، از این راه اسم ها به هم زده اند و کماکان نیز می زنند ، اصفهان اما هنوز شهر هنر است نه ادعا ، شهر متن است نه حاشیه . شهری که حاضر نیست حتی به قیمت نادیده گرفته شدن در متن ، وارد حاشیه شود .

از روی دست صفاریان

برای مثال ، ماجرایی را مرور می کنیم :

محمد حسین صفاریان عزیز که در شعر طنز صاحب آثار قابل توجهی ست ، در اولین جلسه ی شب شعر در حلقه ی رندان امسال ( آخرین یکشنبه ی فروردین ماه سال جاری) دو سه رباعی خواند که نقیضه هایی بود بر رباعی های معروف حکیم عمر خیام . یکی از آنها رباعی زیر بود :

تا میوه فروشی محل رفتم دوش

دیدم دو هزار میوه گویا و خموش

ناگاه یکی میوه بر آورد خروش

کو میوه خر و میوه خور و میوه فروش !

قریب به یک ماه بعد در اواخر اردی بهشت ماه امسال آقای « رضا رفیع » که ستون روزانه ای در روزنامه ی جام جم دارند ، ذیل عنوان « از روی دست عمر خیام » رباعی زیر را – البته به نام خودشان – چاپ کردند :

در میوه فروشی محل رفتم دوش

دیدم دو هزار میوه گویا و خموش

این میوه به آن میوه همی کرد خروش

کو میوه بر و میوه خر و میوه فروش ؟

این اتفاق ، واکنش نجیبانه ی محمد حسین صفاریان را درپی داشت . محمد حسین با آن صبر و حیای همیشگی تقصیر را به گردن « توارد » انداخته بود و نخواسته بود تعبیر دیگری از این اتفاق داشته باشد.

دلایل ادبی – پلیسی

از آنجا که بخش اعظم خوانندگان این وبلاگ را اهالی شعر و ادب تشکیل می دهند و قاعدتا تسلط کافی بر فنون و صناعات شعری دارند ، می توانند تشخیص دهند که آیا « توارد » می تواند چنین دسته گل هایی را به آب دهد یا نه ؟ منتها به رسم پس دادن درس هم که شده چند نکته ی ادبی و پلیسی ! را در این باب طرح می کنم تا ببینیم چه می شود:

1- حدود هزار سال از وفات حکیم عمر خیام می گذرد و در تمام این سالها از میان هزاران شاعر و اهل ذوق و طناز و هزال و نقیضه سرا ، هرگزکسی به این صرافت نیفتاده بود که نقیضه ای بر این رباعی خیام ( در کارگه کوزه گری رفتم دوش...) بنویسد ، در آذر ماه سال هزار و سیصد و هشتاد و شش شاعری (صفاریان) تصمیم می گیرد که این کار را انجام دهد و می دهد و در وبلاگش منتشر می کند و چندی بعد هم ، در فروردین ماه سال هشتاد و هفت در شب شعری آن را ارائه می دهد، بلافاصله بعد از او یعنی در اردیبهشت همین سال به سر شاعر دوم ( رفیع ) می زند که او هم همین کار، را انجام دهد ! یعنی در مدت هزار سال تعداد نقیضه های سروده شده بر این رباعی معادل « صفر» است و در مدت دو ماه برابر با « دو » !

2- در شب شعر مذکور ( در حلقه ی رندان فروردین ماه ) و در زمانی که محمد حسین صفاریان شعرش را ارائه می کرد ، جناب آقای رفیع حضور داشته اند و این رباعی را شنیده اند و از اتفاق بلافاصله بعد از آقای صفاریان پشت تریبون رفته اند و شعر هم تلاوت فرموده اند! وانگهی ، بنا بر آداب و تعهدات نانوشته ای که از دیر باز بین شاعران متداول و لازم الاجرا بوده است ، اگر شاعری به دلیل توارد ، اثری تا این حد از شباهت (و یا حتی کمتر ) با اثر شاعر دیگری بوجود بیاورد، به محض اطلاع از ماجرا از ارائه اثر خود به پاس احترام به شاعر متقدم و همچنین برای پیش نیامدن شبهاتی از این دست ، خودداری می کند، چه برسد به اینکه آن شعر در جلوی چشم او و چند صد نفر دیگر ارائه شده و از آن فیلم برداری نیز شده باشد !

3- نوع استفاده ای که شاعر دوم یعنی رضا رفیع از قابلیت های این رباعی برای ساخت نقیضه ای طنز آمیز دارد ، کاملا شبیه صفاریان است ، نوع کلمات هم همین طور ، نوع ساخت هم همین جور ! و همه چیز هم همین جور! در نتیجه « توارد » مزبور تبدیل به« تطابق » می شود .(صنعت ادبی جدید ، اختراع شده توسط جناب آقای رضا رفیع ! )

4- وقتی شاعری به دلیل تسلط بر کارش ، مضمون یا تصویری را به کمال و با رعایت همه ی ریزه کاری ها و با استفاده از مناسب ترین کلمات خلق کند ، ایجاد تغییر در آن شعر قطعا به تجربه ای ناموفق و غالبا خراب شدن شعر منجر خواهد شد ، شاهد روشن این مثال شعر خواجه ی شیراز است که به دلائل فوق غالبا دست کاری در آن ، شعر را معیوب و نازیبا خواهد کرد .

محمد حسین صفاریان در ساختن این رباعی موفق به انتخاب مناسب ترین کلمات شده است ، در نتیجه در شعر دوم – رباعی منتسب به رضا رفیع - تمام تغییرات نتیجه ای نازیبا و مغلوط داشته است :

· تبدیل « تا » به « در » در مصراع اول : اساسا « در جایی رفتن » از نظر دستوری غیر متداول و اشتباه است .

· تبدیل مصراع سوم از : « ناگاه یکی میوه بر آورد خروش » به

« این میوه به آن میوه همی کرد خروش »

که علاوه بر نازیبایی مفرطی که در اثر آوردن کلمه ی « همی » ایجاد شده ، از حیث دستور و مفهوم ایراد دارد.

· تبدیل « میوه خور » به « میوه بر » در مصراع چهارم که بی سلیقگی لحاظ شده در آن نیازی به توضیح ندارد .

5- ... و اما بعد از چاپ این رباعی در جام جم ، محمد حسین صفاریان برای رضا رفیع پیامک تلفنی مودبانه ای می فرستد و چرایی قضیه را پی جو می شود ... پاسخ آقای رفیع قابل پیش بینی ست ... پیامک جواب داده نمی شود ! و در نتیجه محمد حسین صفاریان از آن روز ، با وجود این که شعرش را مدت ها قبل از رضارفیع ارائه داده است ، از ترس متهم شدن به سرقت ادبی از ارائه ی اثرش خودداری می کند !

... نا تمام ... تمام

غنی سازی

daariush — Sun, 22 Jun 2008 06:39:18 GMT

۱- سلام

۲-هفته ی گذشته برای شرکت در شب شعر در حلقه ی رندان سفری به همدان داشتیم در معیت حضرت یوسفعلی میرشکاک و دوستان دیگرم ناصر فیض ، سید عبدالجواد موسوی ، امید مهدی نژاد ، رضا گیلان پور و کاوه جوادیه .

شعر غنی سازی را که در آن شب خواندم بنا به امر جمعی از دوستان همدانی در این پست می گذارم، با لهجه ی اصفهانی بخوانید :

زنا با عطر و گل و طلا غني سازي مي شن

مردا امايخته بي حيا غني سازي مي شن

دخترا با پسرايي مايه دار راضي مي شن

پسرا با دختري بلا غني سازي مي شن

بحث مون عوض نشد به کوري چشايي بوش

اورانيوما تا انتها غني سازي مي شن

اورانيوم چي چي اس از لجي رايسم که شده س

چيپس و ماکاروني ام اينجا غني سازي مي شن

البته چون يه کم سانتري فوزا زيادس

بعضي وقتا چيزا تا به تا غني سازي مي شن

ان پي تي براد پي تي دري پي تي هستي که باش

البرادعي ! بيبين دادا غني سازي مي شن

بعضيا وقتي که اينجا نيمي شد مي رن سفر

يه جايي تو ونزوئلا غني سازي مي شن

هرجا دوربين مي بينن , خبرنگار و ميکروفون

یه هو می پرن جلو , چرا؟ غني سازي مي شن.

صهيونيستا مثي اين زنيکه ته ديگ سوخته

رايسا مي گم , تويي مسترا* غني سازي مي شن

اينجوري که پيش مي رد تا يه هف هش سالي دیگه

همه يي چيزايي اين دنيا غني سازي مي شن

يکي بايد که به بوش و سارکوزي خبر بدد

فک کونم تو قبرسم خرا غني سازي مي شن

هميشه همين بودس بازاريايي دم کلفت

با زنايي صيغه را به را غني سازي مي شن

بچه پولدارا تویی دهکده هایی ساحلی

تویی ویلا بغلی ژیلا غني سازي مي شن

فقرا با طرح و برنامه یی احمدی نژاد

اما دور از چشی مافیا غني سازي مي شن

نشئه جات و مسکرات و يار باوفا کوجاس؟

تو يه همچين جايي شاعرا غني سازي مي شن

اونایی که از قلم افتادنم غم نخورن

یه روزی یه جایی ایشالا غني سازي مي شن

* مستراح !

چهار غزل

daariush — Thu, 29 May 2008 13:04:18 GMT

سلام ... چهار غزل تازه :

۱-

پنهان شدم یک گوشه تا آسان ببینم

پیدا و پنهان تو را پنهان ببینم

آن را که می گفتی ببینم ، دیده بودم

آن را که می گفتی نبینم ، آن ببینم

عیار چشمانم گماریدم به دزدی

تا کاروان شرم را عریان ببینم

عریان شدی و تن به آب چشمه دادی

تا از کنار صخره ها حیران ببینم ...

....

آن روزها گویی در آب چشمه حل شد

تلواسه های این ببینم ، آن ببینم

حالا که تاوان خطا را قسمتم نیست

تا ماه را در برکه ها رقصان ببینم

راهی ندارم دیدن داغ لبت را

جز این که نیم خالی لیوان ببینم

۲-

تو نگو پنجره را باز به من مي بخشيد

پيرم آن روز که اين راز به من مي بخشيد

من بي مايه گرفتم که رهايم کرده ست

مهر آن دست که پرواز به من مي بخشيد

که زمين را و زمان را و جهان را و تو را

همه در هيات اعجاز به من مي بخشيد

حاليا واژه بده تا که بميرد من و من

ننويسم که « سبب ساز به من مي بخشيد ...»

همه ايمان همه ايمان همه ايمانم و بس

که از آغاز , از آغاز , از آغاز به من مي بخشيد

که خدايم نپسنديد پريشان تر از اين

آن زماني که تو را باز به من مي بخشيد

۳-

اراده کن که مرا تا نوار نور برد

که از سیاهی این شام سوت و کور برد

اراده کن ... که جهان ، تالی اراده ی توست

بگو ، بیاید نزدیک تر... که دور برد

به شیوه ای که مرام فرشته ی مرگ است

به یک اشاره ، به یک دم ، به یک عبور برد

به دشت بایر شب دانه کاشتن کافی ست

ز خاک شور به هنگامه ی نشور برد

بگو که بشکند این خط روزمره ی عمر

که آبشار به کف آورد ، غرور برد

ببین که خسته ام از گیر و دار این تکرار

بگو که تیغ تنم تا غلاف گور برد

۴-

عمري ست درختيم ولي بار نداريم

گل ؟ این که نداریم ، بگو خار؟ نداريم

ايمان که نگو حکمت اثبات نداريم

کفريم ولي جرات انکار نداريم

ما نقطه ي صفريم , چه نيکي چه بدي را

اندک طلب از هرچه که بسيار نداريم

هنگامه ي صلح است ، تب مهر نداريم

چون جنگ رسد جز تن بيمار نداريم

خود خانه چو خالي ست چه در باز و چه بسته

گنجينه نداريم اگر مار نداريم

هيچيم و به بيهوده گي خويش خوشانيم

اين است که با کار کسي کار نداريم

اين رشته دراز است تو کوته کن و بگذر

هان ! قصه به ايجاز بگو «عار نداريم»

چشم های تو...

daariush — Tue, 20 May 2008 12:15:18 GMT

۱- سلام

۲- یه غزل :

چشم هاي تو اگر بلا نبود

قصه ي من و تو ماجرا نبود

راز هاي با کسي نگفته ام

در تمام شهر بر ملا نبود

گونه هايم آبشار خسته ي

گريه هاي سرد و بي صدا نبود

پشت سر پر از پل شکسته ,نه

روبرو سکون و انتها نبود

روزها بلند تر ز سال ها

عيد ها براي من عزا نبود

اين چنين دلم اسير آرزو

اين قدر سرم پر از «چرا» نبود

...........................................

خانه بي تو سوت و کور مانده است

نه ! ... نبود , اين قرار ما نبود ...